सांगा आम्हाला भारतमाता म्हणाल की नाही?

आमच्या माथी टिकली आहे, कुंकूही आहे

भरीस आम्हाला नवराही आहे
त्यानेच आम्हाला बाजारात उभं केलंय ही गोष्ट अलाहिदा!
आम्ही कष्टाने कमावतो आणि ताठ मानेने जगतो!
आता तर तुमच्या अटीशर्तीतही आम्ही बसतो,
सांगा आम्हाला भारतमाता म्हणाल की नाही?

आमचा देह कोरलाय सर्व धर्मांच्या स्पर्शसुक्तांनी
गोंदवून घेतलेत आम्ही आमचे स्तनही वेदनांनी!
भारतमातेच्या नि आमच्या संवेदना सारख्याच आहेत
तिरस्कारग्रस्तांनो तुम्हाला त्या कळायच्याच नाहीत!

- समीर गायकवाड

०४/११/२०२२ 

  

आई दार उघड ...

तू जागृत असतेस म्हणे ... 

तुला बळी लागतो म्हणे .. 

काल बोकडाचा बळी तुझ्या समोरच देण्यात आला .. 

दोन्ही बाजूनी पाय ओढून 

एका मुक्या जनावराला निष्ठुरपणे मारण्यात आलं... 

तू सांगतेस हे करायला ? 

तुला प्रसन्न करण्यासाठी मुक्या प्राण्याचा जीव द्यावा लागतो का गं ?

तुला आवडतं हे ?  

जळी, स्थळी, काष्टी, पाषाणी देव असतो म्हणे !

मग काल तुझ्या पुढयात मारलेल्या जिवंत बोकडात 

देव नव्हता का  ?

की त्यातला देव आधी मारला 

आणि मग बोकड कापला का ?

तू समोर होतीस, तुला दिसलं असेल ना हे सर्व ?

तो बोकड तडफडला नाही का गं ? 

त्याला कापणाऱ्या माणसाचे हात थरथरले नाहीत का ?

त्याचे रक्त तुझ्या आवारात सांडलेले तुला चालते ?

हे सगळं तू मुकाट पाहत असतेस की 

डोळे मिटून बसत असतेस ?

तो बोकड मारण्याचा अधिकार त्यांना कुणी आणि कधी दिला गं ?

बळी न देता तुझे घटोत्थापन होत नसते का?

तू पूर्वी कोपायचीस म्हणे,

आता मला सांग 

हे सर्व तुला न विचारता केले जात असेल तर 

तू कोपत का नाहीस गं ?

की तुझ्या नावावर माणसांनी, भक्तांनी, पुजाऱ्यांनी अन 

गुरवांनी हा जीवघेणा खेळ सुरु केला आहे ?

तुझ्या लेखी एका जीवाची किंमत किती आहे ?

जमल्यास उत्तरं दे, नाही दिलीस तरी चालेल...

तरीसुद्धा मी म्हणत राहीन -   

दार उघड आई दार उघड ! 

पण कुणाचं हे तूच ठरवायचंस !      

- समीर गायकवाड.

बाभळी

बारा गावच्या बाभळी आम्ही, जणू लंकेच्या पार्वती.
नाही सोन्याची आस ना मोत्याची भूक

मातीच्या नातलग आम्ही, लेतो निसर्गाचे लेणं.
साधीच माणसं आम्ही, आमचं साधंच जिणं.

नाही फुलांचे वेड, नसे दागिन्यांचा सोस
ना वाटे लाज सावळ्या रंगाची, नसे रुपाची खंत

बघा कधीही काळजात, तिथे खऱ्याचीच आस
पोट पाठ एक होऊनीही धरतो मातीचीच कास

माय बापाच्या घरी, आम्ही झालो परक्या
जणू वाऱ्यावर उडालेल्या शेवरीच्या गिरक्या

माहेर सासर दुईकडं आमच्या जीवाची घालमेल
आधी मुलगी मग बहीण, नंतर मायंची गं वेल !

कधी जगलोच नाही आम्ही आमचंच जिणं
दुःख जातसे पळून, आम्हाला सदा हसत पाहून

चंदनी देहातुनी आमच्या वाहे मायेचाच दरवळ
एक डाव येऊनि घ्या, आम्हा बाभळीचा हो आशीर्वाद.
नाही झालं प्रसन्न तुमचं मन, तर नाव दुजाचे लावीन…

बनाव

धार शब्दांना माझ्या नाही, वेदनांचा त्यांच्याच हा हुंकार आहे,
लपवू कसे सत्य मी, उसना त्यांचाच हा शब्दसंभार आहे !
शृंगार त्यांचा पुरेसा नाही, गर्द वासनांचा हा काळोख आहे,
सजवू कसे दुःख मी, चिरडल्या कळ्यांचा हा बाजार आहे !
निर्वस्त्र रात्र सरतच नाही, फितूर नशीबाचा हा अंधार आहे,
फुलवू कसे निखारे मी, थिजल्या अश्रूंचाच हा समुद्र आहे !
मोल त्यांचे कळत नाही, त्यांच्याच अब्रूचा हा लिलाव आहे,
वेचू कशा या राशी मी, भंगल्या स्वप्नांचा हा बनाव आहे !!

- समीर गायकवाड.  

सरण..

काळोख वेचताना लामणदिवे बोटांचे झाले,अंतरंगी अंधार साठवूनी हृदय झाकोळले.
अट्टाहास प्रकाशाचा सोडून तप उलटले,
फसवले दिशांनी मला, त्याला युग लोटले.
दिक्कालाच्या रेघांनी नयन धुंद रेखाटले,
मृगजळी पाऊलखुणांनी आयुष्य विस्कटले.
वारयाने कस्तुरीचे तुझ्या पत्ते चुकीचे दिले,
शोधताना तुला, मी तारे मस्तकात खोवले.
तरंगांनी ताऱ्यांच्या गीत विरहाचे शिकवले,
दिसली न कधी तू, विराणीचे शब्द उसवले.
मोहात तुझ्या मी नाते उजेडाशी की तोडले,
देहातले वाटवाघुळ अंती स्मशानी लटकले.
काळोख जगताना नित्य देहाचे सरण पेटले,
अखेर सरणातल्या आगीत चैतन्य तुझे भेटले !

- समीर गायकवाड.

सावित्रीच्या लेकी ..

भल्या पहाटेच उठून आईला कामात मदत करणाऱ्या या मुलीच असतात,
चूल पेटवण्या पासून ते पाण्याचे आधण ठेवणाऱ्या त्याच असतात,
एकीकडे उतू जाणाऱ्या दुधाकडे लक्ष देत वेणीफणी करत असतात,
आजीने मारलेल्या हाकेला ओ देत आजोबांच्या हाती पानाची चंची सरकवत असतात,
कुंकवाचा करंडा आईच्या पुढ्यात ठेवून अंगण लख्ख झाडून घेत असतात,
सकाळीच आलेला बिगारी कामाचा निरोप वडिलाना सांगताना लहान भावाला जागं करत असतात,
शेजारच्या घरून दुधाची एखादी लोटी उसनी आणताना तिथलेही काम हलके करत असतात.

मला जगायचे आहे ....

मला जगायचे आहे, आई गं ! आई गं SSS !
पंखमिटल्या कळ्यांचे हे बोल कुणी कळवा
आईच्या गर्भातली कैफियत तुम्ही आळवा
लेकींच्या जन्माची ही करुणकथा अनुभवा...
मला जगायचे आहे, आई गं ! आई गं SSS !!..

आईच्या कुशीमध्ये निजायचे आहे,
आजीच्या गोष्टीतही रमायचे आहे..
बाबांच्या मांडीवरती झोपायचे आहे
दादाच्या गालांनाही चुंबायचे आहे.

मला जगायचे आहे, आई गं !! आई गं SSS !!
शाळेतल्या फळयावरती लिहायचे आहे
मैत्रिणींच्या जगामध्ये घुमायचे आहे.
आरशामध्ये पाहुनी नटायचे आहे,
स्पर्धेच्या जगात सिद्ध व्हायचे आहे

मला जगायचे आहे आई गं ! आई गं SSS !!
श्वास माझा अवचित असा, नका हो थांबवू
देहाच्या माझ्या चिंधडया नका हो उडवू !
तुमच्या काळजातुनी मला, नका हो हटवू
मी लेक तुमची रक्ताची, मला नका हो मारू !

मला नका हो मारू मला नका हो मारू SSS !
मला जगायचे आहे आई गं ! आई गं SSS!!

- समीर गायकवाड.

(आईच्या गर्भात खुडल्या गेलेल्या अभागी कळ्यांच्या अधुरया श्वासांना समर्पित..)

सरसोती

आई वडील कामाला गेल्यानंतर लहानग्या बहिणीबरोबर थोडा वेळ शाळा, थोडं काम आणि दिवस डोईवर आल्यावर थोडं सरपण गोळा करून झाल्यावर पोटासाठीचे दोन घास चुलीवर शिजवताना तिचा निम्मा दिवस जातो. सांज येण्या आधी मायबाप घरी येतात आणि चिमुरडीस कोण आनंद होतो ! जणू दिवाळीच !!

त्याचे वर्णन करणारी ही कविता गावजीवनातील कुमारिकेचे स्थान दर्शवते..

स्त्रीसूक्त..

शब्दांवर अंधार गोंदवत दिशांदिशांतल्या आसक्तसूर्यांचे बुरखे फाडताना
लाखो स्त्रियांचे कमनीय देह कातळलेत आशयात.
गहजब उडाला, रंडीचे दुःख सूर्याच्या घोड्यांवर स्वार झाले.
नुसतीच कुजबुज वाढली
आता लोक सार्वजनिक ठिकाणीच मास्टरबेट करू लागलेत,
त्याचे काय करणार ?
संस्कृतीची लिंबू मिरची जननेंद्रियाला किती दिवस टांगणार ?
सहा महिन्याची कोवळी पोर असो
वा साठ वर्षाची चमडी ढिली झालेली गलितगात्र वृद्धा असो
पब्लिकचे ‘काम’ भागतेच !

माऊली ..

दिवस उतरत जाताना सांजेला तुझ्या डोळ्यामधे
मंद तेवलेले असतात त्या निर्मिकाचे लामणदिवे.

देहाच्या गाभाऱ्यातला प्रकाश चेहऱ्यावर जत्रा मांडतो.
भाळावर लिहिलेली काबाडकष्टाची गाथा वाचण्यास
होऊनी उतावीळ राधेकृष्णाचा गजर आसमंती करतो.
संध्येचा चंद्र तुझ्या रुपेरी केसांतल्या चांदीत झिरपतो,
तुळशीच्या पानाआडचा वारा घरभर फिरून दमतो.

सुरकुत्यांत मी शोधतो हरवल्या आनंदाचा पारा,
भेगाळल्या ओठांनी तू पुटपुटतेस, आशीर्वाद लेकराला
देवादिकाहून देतेस अधिक, पाठी हात ठेवूनी थरथरता
मी हात तुझा उरी कवटाळत स्मरतो परमेश्वरा
आयुष्य माझे लागू दे रे माझ्या माय माऊलीला!

- समीर गायकवाड 

हे सावित्रे...

गल्लोगल्लीचे सत्यवान दारू ढोसून
बायकोला मारत असतात गुरागत.
इच्छा असेल तेंव्हा हवं तसं भोगतात,
भले मग तिच्या अंगात ज्वर असला
तरी तिने कन्हायचे नसते.

तिने मारायचे असते मन,
तो सांगेल तेच कपडे घालायचे असतात,
त्याच्या आवडीनुसारच नटायचं असतं.
त्याच्याच फर्माईशीवर तिने जगायचं असतं.
त्याने बाहेर तोंड मारलं तरी तिनं दुर्लक्ष करायचं असतं.
काहीही झालं तरी
मान वर करून परपुरुषाच्या नजरेत नजर घालून बघायचं नसतं.
ताट आणि खाट यांच्याच कक्षेत तिने गुरफटून घ्यायचं असतं.